Ngành logistics Việt Nam đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng ấn tượng, lọt top 10 thị trường mới nổi toàn cầu với quy mô khoảng 50 tỉ USD.
Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực này vẫn còn nhiều điểm nghẽn về chi phí, hạ tầng và thể chế cần sớm được tháo gỡ để ngành logistics phát triển bền vững.
Quy mô thị trường dịch vụ logistics đạt khoảng 45 – 50 tỉ USD
Theo số liệu từ Bộ Công Thương, thời gian qua ngành dịch vụ logistics Việt Nam đã có những bước phát triển khá mạnh (tăng bình quân 14 – 16%/năm, gấp hơn 2 lần mức tăng bình quân của thế giới; quy mô thị trường dịch vụ logistics Việt Nam khoảng 45 – 50 tỉ USD, tương đương 10% GDP và 5% kim ngạch xuất nhập khẩu). Năm 2025, Việt Nam được các tổ chức quốc tế đánh giá, xếp hạng thuộc top 10 thị trường logistics mới nổi; top 4 trong khu vực về Chỉ số cơ hội logistics và top 5 ASEAN, top 40 thế giới về Chỉ số Hiệu quả Logistics.
Theo ông Trần Tiến Dũng – Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam – trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục biến động phức tạp, xung đột địa chính trị kéo dài, chi phí vận tải và bảo hiểm quốc tế biến động, ngành logistics Việt Nam vẫn duy trì được đà phục hồi và tăng trưởng tích cực, góp phần quan trọng vào ổn định chuỗi cung ứng và thúc đẩy xuất nhập khẩu. Quy mô và năng lực thị trường logistics tiếp tục được củng cố. Doanh thu dịch vụ logistics duy trì mức tăng trưởng khá; hệ thống cảng biển, ICD, kho bãi, trung tâm logistics được đầu tư mở rộng; năng lực vận tải đa phương thức từng bước được cải thiện.
Nhiều doanh nghiệp logistics trong nước đã chủ động tái cấu trúc, đầu tư công nghệ, nâng cao chất lượng dịch vụ, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu. Chuyển đổi số và logistics xanh có chuyển biến rõ nét. Doanh nghiệp logistics đẩy mạnh ứng dụng nền tảng số trong quản trị vận hành, theo dõi đơn hàng, quản lý kho, chứng từ điện tử; triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng, tối ưu tuyến vận tải, giảm phát thải.
Đẩy mạnh phát triển hạ tầng và trung tâm logistics
Mặc dù có những điểm sáng tích cực, chi phí logistics ở Việt Nam tuy giảm nhưng vẫn cao hơn các nước trong khu vực trong khi mối liên kết vùng và kết nối hạ tầng chưa thật sự đồng bộ, dễ bị đứt gãy khi thiên tai xảy ra. Doanh nghiệp logistics đa phần quy mô nhỏ, thiếu lực lượng đủ mạnh để dẫn dắt thị trường và Việt Nam cũng chưa hình thành được trung tâm logistics quốc gia.
Chỉ ra những khó khăn đối ngành logistics ở Việt Nam, ông Đào Trọng Khoa – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam (VLA) – cho rằng, nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành logistics còn thiếu, kỹ năng số và tác phong nghiệp vụ chưa đáp ứng yêu cầu toàn cầu.
“Quy định chưa theo kịp thực tiễn; chuyển đổi số và chuyển đổi xanh mới ở giai đoạn đầu; dữ liệu ngành chưa được số hóa đầy đủ; các nền tảng như cơ chế một cửa quốc gia, chứng nhận xuất xứ điện tử và hải quan số chưa kết nối thông suốt” – ông Khoa nhấn mạnh.
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu còn nhiều biến động, ông Trần Tiến Dũng – Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam – cho rằng, cần rà soát, sửa đổi các quy định chồng chéo liên quan đến vận tải, kho bãi, hải quan, đầu tư hạ tầng; xây dựng khung chính sách khuyến khích logistics xanh, logistics số.
“Cần đẩy mạnh phát triển hạ tầng và trung tâm logistics, ưu tiên đầu tư hạ tầng kết nối liên vùng, vận tải đa phương thức. Đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm về cảng biển, đường sắt, đường thủy nội địa; bố trí quỹ đất và cơ chế thu hút đầu tư cho trung tâm logistics cấp vùng, gắn với các khu công nghiệp, khu kinh tế, cửa khẩu và cảng biển lớn. Nâng cao năng lực doanh nghiệp và nguồn nhân lực, thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp logistics với doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu; tăng cường đào tạo nguồn nhân lực logistics theo hướng thực hành, chuẩn hóa kỹ năng” – ông Dũng nhấn mạnh.
